Clavis cœli // koncert GŠ Ansamblis (Litwa)

Clavis cœli // muzyka liturgiczna z XVIII-wiecznego rękopisu wileńskich bernardynów

GŠ Ansamblis (Litwa), kier. Gabija Adamonytė

 

GŠ Ansamblis to litewski zespół wokalny związany z Kaplicą Miłosierdzia Bożego w Wilnie, który w swoich poszukiwaniach muzycznych wędruje przez krainy muzyki korsykańskiej, tradycyjnej muzyki litewskiej oraz dawnej monodii i polifonii liturgicznej. Mocne, niezależne głosy spotykają się we współbrzmieniach iskrzących ozdobnikami. Zespół od lat bezkompromisowo podąża drogą odkrywania swoich korzeni muzycznych i kulturowych.

 

Liturgiczno-muzyczny rękopis Clavis Cœli, spisany w 1760 roku w Grodnie i użytkowany przez wileńskich bernardynów, jest jednym z niewielu zachowanych świadectw liturgicznej praktyki muzycznej z terenów Wielkiego Księstwa Litewskiego. Obecność sztuki związanej z liturgią na tych terenach, choć być może wówczas powoli malejąca, została poważnie ograniczona dopiero w XIX wieku, z powodu trudnych realiów historycznych – zwłaszcza przeprowadzonej przez zaborców kasaty zakonów. Zachowana kolekcja rękopisów liturgicznych pochodzących z klasztorów bernardyńskich w Wielkim Księstwie Litewskim, zawierająca m.in. XVII- i XVIII-wieczne księgi chorałowe, stanowi świadectwo różnych zwyczajów śpiewu, tradycji i twórczych poszukiwań.

Rękopis Clavis Cœli to księga typu Kyriale, zawierająca anonimowe cykle części stałych mszy, a także innego typu utwory liturgiczne (wybrane części zmienne mszy, sekwencje itp.). Większość opracowań mszalnych jest jednogłosowa, kilka mszy przeznaczonych jest na dwa głosy, a niektóre fragmenty – na trzy głosy. Pod względem proporcji między monodią i polifonią, Clavis Cœli nie odbiega od innych, podobnych rękopisów z tego samego regionu. Źródło zawiera także liczne odniesienia do udziału instrumentów – niektóre kompozycje mogły być wykonywane z towarzyszeniem organów lub alternatim, instrumentalne fragmenty mogły także zastępować nieobecne w rękopisie części proprium. Tego typu adnotacje zawiera m.in. Missa Sequitur Vilnensis solemnis ex G minori – cykl mszalny bezpośrednio związany z miastem Wilnem.

Missa Vilnensis została napisana przez franciszkanina, być może brata studenta. Jednogłosowa msza (z trzygłosowym fragmentem Et incarnatus w części Credo) utrzymana jest w stylistyce cantus fractus; zapisana została prostą notacją menzuralną. Wileńska msza nie została oparta na systemie heksachordów, lecz na oktawowej skali, w systemie tonalnym; często pojawiają się w niej skoki, ma szeroki ambitus melodyczny i wiele w niej ozdobników. 

 

GŠ Ansamblis – wileński zespół założony w celu wykonywania muzyki podzas liturgii w Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Wilnie. Członkowie zespołu wypełniają swoje zadanie nie tylko śpiewając podczas liturgii, ale także pogłębiając wiedzę na temat miejsca ich posługi, jego przeszłości, czy szeroko pojętej tradycji muzyki religijnej na Litwie. W pracy nad repertuarem czerpią inspirację zarówno z muzyki dawnej, jak i muzyki tradycyjnej. W 2022 roku zespół wydał płytę „Clavis Coeli” z muzyką liturgiczną z XVIII-wiecznego rękopisu wileńskich bernardynów.

 

7 października (czwartek), g. 20

Kościół pw. św. Kazimierza na Sródce w Poznaniu (ul. Bydgoska 4b)

 

Bilety: 25 / 29 / 35 [ulgowe: 20 / 25 / 29]

Karnety: 135 / 165 [ulgowe: 115 / 135]

Bilety ulgowe przysługują  uczniom i studentom do 26 r. ż.

Bilety i karnety w niższej cenie dostępne są do wyczerpania pierwszej puli.